back
login:   haslo:   przypomnij dane

Narzędzia do określenia stanu istniejącego

15 kwietnia 2015

Lider rowerowy ma do dyspozycji na serwisie www.rowerowaszkola.pl proste narzędzia, którymi może się posłużyć w celu zbadania zewnętrznych i wewnętrznych uwarunkowań szkolnych dla ruchu rowerowego, a także sprawdzenia oczekiwań uczniów. Należą do nich: Ankieta dla szkoły i Ankieta dla uczniów, po ich wypełnieniu serwis wygeneruje automatycznie dla szkoły: Certyfikat Szkoły Przyjaznej Rowerów (efekt ankiety dla szkoły), Modal split szkoły i Mapę Rowerowej Mobilności (produkty ankiety dla uczniów).

Ankieta dla szkoły

Zadaniem ankiety jest określenie warunków wewnętrznych mających wpływ na zachęcanie lub zniechęcenie uczniów i kadry pracowniczej do dojazdu rowerem do szkoły. Chodzi o warunki, które mogą zostać zapewnione przez dyrekcję – w szkole i na terenie przez nią zarządzanym. Ankietę można wypełnić online na stronie www.rowerowaszkola.pl, po wcześniejszym przejściu procedury rejestracyjnej. Przeprowadza ją szkolny lider rowerowy posiadający nadane przez administratora uprawnienia do zarządzania stroną szkoły. Ankieta składa się z 14 prostych pytań. Wypełnienie jej nie zabiera dużo czasu, jednakże w celu zapewnienia rzetelności warto wcześniej się z nią zapoznać i przygotować niezbędne dane. Najlepiej zrobić to wraz z chętnymi uczniami.

Pytania ankietowe wraz z komentarzem

  1. Czy szkoła dysponuje parkingiem rowerowym?
    Parking rowerowy to podstawowa infrastruktura potrzebna rowerzystom dojeżdżającym do szkoły. Stworzenie w szkole odpowiedniej liczby miejsc parkingowych jest pierwszym i najważniejszym z posunięć niezbędnych do tego, aby placówka stała się przyjazna ruchowi rowerowemu.
  2. Jaka liczba rowerów stoi zaparkowana codziennie przy szkole?
    Określenie liczby osób korzystających z roweru jest bardzo ważne dla oceny skuteczności prowadzonych działań. Liczenie najlepiej przeprowadzić w środę (ewentualnie wtorek lub czwartek) przy bezdeszczowej pogodzie w okresie od wiosny do jesieni.
  3. Jaki procent pracowników szkoły dojeżdża do pracy rowerami?
    Pracownicy szkoły mogą dać dobry przykład uczniom, jeśli sami dojeżdżają do szkoły rowerami. Określenie liczby takich pracowników powinno się odbyć poprzez deklarację o częstym dojeżdżaniu do pracy rowerem, to jest przynajmniej 2 razy w tygodniu.
  4. Czy w szkole są bezproblemowo dostępne podstawowe narzędzia do naprawy rowerów?
    Wyposażenie szkoły w podstawowe narzędzia naprawcze to tani sposób na zwiększenie niezależności komunikacyjnej. Dodatkowym atutem może być zapewnienie osoby, która będzie w stanie doradzić/nauczyć, jak wykonać drobne naprawy. Minimalny zestaw narzędzi dostępny dla uczniów: zestaw do klejenia dętek wraz z niezbędnymi narzędziami, pompka rowerowa, zestaw kluczy imbusowych i oczkowych, śrubokręt płaski i krzyżakowy. Informacja o dostępnych narzędziach powinna być umieszczona na stronie internetowej szkoły oraz w gablocie.
  5. Czy w szkole funkcjonuje aktywne kółko rowerowe (organizujące wspólne wyjazdy, wycieczki itd.)? Czy istnieje inna forma praktycznych zajęć rowerowych?
    Dodatkowa działalność prorowerowa to dobry sposób na zainteresowanie rowerem uczniów. Jest to wyraźny sygnał dla nich, że ich szkoła jest przyjazna rowerzyście. Ponadto osoby, które poruszają się rowerem rekreacyjnie, łatwiej sięgają po niego jako środek codziennej lokomocji. Z kolei osoby jeżdżące na co dzień czerpią większą radość z jazdy rekreacyjnej.
  6. Czy w szkole istnieje możliwość zdania egzaminu na kartę rowerową?
    Formuła prowadzenia zajęć związanych z kartą rowerową pokazuje uczniom stosunek szkoły do tematu ruchu rowerowego. Jeżeli egzamin na kartę rowerową w szkole odbywa się w dobrych warunkach (nie na korytarzu), stanowi to okazję do zachęcenia do dojazdu rowerem do szkoły. Nawet jednorazowy przyjazd do szkoły może uzmysłowić uczniowi, że jazda rowerem jest atrakcyjna.
  7. Czy w szkole prowadzone są zajęcia z edukacji rowerowej?
    Edukacja prorowerowa jest ważnym elementem działań wspierających wybór tego środka transportu.

(Pytania, na które należy odpowiedzieć w przypadku, jeśli szkoła dysponuje parkingiem rowerowym):

  1. Czy są wolne miejsca parkingowe dla rowerów?
    Dzięki wolnym miejscom parkingowym zapewniamy potencjalnym rowerzystom możliwość pozostawienia roweru. Parking, jeśli jest za mały, powinien być stale rozbudowywany. Lepiej rozbudowywać parking stopniowo po kilka miejsc parkingowych tak, aby liczba wolnych miejsc nie była rażąca.
  2. Jakiego rodzaju stojaki są dostępne w szkole?
    Dobry stojak rowerowy umożliwia przypięcie jednocześnie ramy i koła roweru. Najpopularniejszym i rekomendowanym stojakiem jest rura w kształcie odwróconej litery „U”. W połączeniu z dobrym zapięciem (np. typu u-lock) stanowi podstawę bezpieczeństwa roweru. Tzw. wyrwikółko, czyli stojak umożliwiający przypięcie jedynie koła roweru, jest zdecydowanie odradzane, ponieważ gdy rower się przewróci, może dojść do uszkodzenia koła. Ponadto poprzez odkręcenie jednego koła w szybki i łatwy sposób można ukraść rower.
  3. Czy stojaki są zadaszone?
    Zadaszenie zapewnia osłonę przed deszczem oraz śniegiem. Zadaszenie nie może zasłaniać widoczności np. dla stróża, czy też utrudniać dostępu do roweru.
  4. Czy istnieje możliwość innego przechowywania rowerów (np. w pomieszczeniu zamykanym na klucz, u portiera)?
    Taka możliwość zachęca do przyjazdu droższymi rowerami. Jeśli jednak dostępność do takiego miejsca jest utrudniona (np. jest w piwnicy) będzie to zniechęcało potencjalnych zainteresowanych. Parkingi zamykane mają również ograniczoną pojemność i mogą służyć jedynie wybranym.
  5. Czy parking rowerowy jest łatwo dostępny?
    Dojazd do parkingu powinien być zapewniony bez konieczności zsiadania z roweru. Wszelkie bariery jak np. schody czy wąskie bramki są przeszkodą. Minimalne wymogi dla położenia parkingu to takie, aby jego usytuowanie nie wymagało pokonania dłuższej trasy do drzwi szkoły niż trasa pokonywana pieszo – umiejscowienie parkingu rowerowego np. z tyłu szkoły jest niekorzystne. Zmuszanie rowerzysty do prowadzenia roweru i pokonywania dłuższych odcinków pieszo może skutecznie zniechęcić do przyjeżdżania do szkoły rowerem.
  6. Czy parking rowerowy jest usytuowany konkurencyjnie względem innych środków transportu?
    Parking rowerowy powinien być zlokalizowany możliwie blisko drzwi wejściowych do szkoły. Docenienie przyjeżdżających rowerem powinno odbywać się np. poprzez zapewnienie krótszego dystansu do drzwi szkoły z parkingu rowerowego niż z parkingu samochodowego. Jest to zarazem minimalny wymóg, aby uzyskać dodatkowe punkty w audycie szkoły.
  7. Czy parking zapewnia bezpieczeństwo rowerom?
    Bezpieczeństwo pozostawionego roweru często jest bardzo ważnym czynnikiem mającym wpływ na dojeżdżanie rowerem do szkoły. Bezpieczeństwo parkingu można zapewnić np. poprzez usytuowanie go w miejscu pod nadzorem (np. na widoku stróża), zapewniając monitoring lub zwyczajnie poprzez usytuowanie go w miejscu stale uczęszczanym i dobrze widocznym – co mocno zniechęca potencjalnego złodzieja.

Certyfikat Szkoły Przyjaznej Rowerom

Po wypełnieniu ankiety szkoła może otrzymać Certyfikat Szkoły Przyjaznej Rowerom. Jest to pisemne poświadczenie faktu, że szkoła spełnia minimalne wymogi w zakresie wewnętrznych udogodnień dla rowerzystów, w postaci eleganckiego dyplomu. Certyfikat przyznawany jest na podstawie punktacji otrzymanej za każdą odpowiedź w ankiecie. Suma uzyskanych punktów decyduje o tym, czy szkoła może otrzymać certyfikat, czy nie. Liczba punktów decyduje też o tym, jaki to będzie to certyfikat, gdyż przewidziane są jego trzy rodzaje: złoty, srebrny i brązowy. Brąz oznacza, że szkoła jest już w stopniu podstawowym przyjazna rowerzystom, ale wiele jeszcze można zmienić na lepsze. Srebro oznacza, że warunki oferowane przez szkołę rowerzyście są bardzo dobre, ale wciąż można zrobić dla wygody rowerzystów więcej. Złoto oznacza, że szkoła nie tylko jest przyjazna cyklistom, ale również aktywnie działa na rzecz promocji tego środka transportu i może być wzorem dla innych. Ranking punktowy szkół wraz z aktualnym certyfikatem jest publikowany przez organizatora na stronie projektu.

Certyfikat jest przyznawany bezterminowo, jednak organizator projektu zastrzega sobie prawo odebrania certyfikatu, jeśli warunki rowerowe w szkole uległy pogorszeniu lub w przypadku wadliwie przeprowadzonego audytu (gdy dane w ankiecie przeprowadzonej przez lidera rowerowego nie są zgodne z rzeczywistością). Prawdziwość danych w ankiecie weryfikowana jest przez przedstawiciela lokalnej organizacji rowerowej.
Certyfikaty w formie papierowej wydawane są każdorazowo na koniec kolejnych edycji projektu lub w innym terminie na wyraźne życzenie szkoły.

Wyniki uzyskane w poszczególnych punktach dają informację, co można w szkole zrobić dla poprawy sytuacji. W wypadku zmiany warunków (rozbudowy parkingu itp.) można wypełnić ankietę ponownie.

Ankieta dla uczniów

Po rejestracji szkoły w systemie na stronie projektowej można wypełnić ankietę dotyczącą dojazdów rowerem przez uczniów i personel szkoły. Zadaniem ankiety jest pozyskanie bardzo ważnych informacji na temat aktualnych zachowań komunikacyjnych uczniów (i personelu), ewentualnych barier dla wykorzystania roweru jako środka transportu do szkoły oraz innych ważnych uwarunkowań związanych z jazdą rowerem, zarówno tych wewnętrznych i zewnętrznych. Są to dane konieczne do prowadzenia w przyszłości skutecznych działań naprawczych. Dzięki ankiecie uzyskujemy cenną informację zwrotną od potencjalnych klientów szkolnych w zakresie ich subiektywnej oceny sytuacji i oczekiwań.
Ankieta internetowa składa się 10 prostych pytań, których wypełnienie zajmuje niewiele czasu (zwykle od kilku do kilkunastu minut) i nie jest dużym wysiłkiem. Konieczne jest wskazanie uczniom unikatowego adresu internetowego karty szkoły, gdzie dostępna jest ankieta. Adres ten nie jest publicznie dostępny ze względów bezpieczeństwa (uniknięcia wypisywania do ankiet niepożądanych treści lub dokonywania wpisów przez przypadkowe osoby). Link do karty widoczny jest dla szkolnego lidera rowerowego po zalogowaniu za pomocą przyznanego loginu i hasła.
Po wyświetleniu karty szkoły pod adresem (linkiem) otrzymanym od lidera rowerowego, każdy z ankietowanych może wypełnić ankietę indywidualnie przez internet. UWAGA: Dobrą praktyką jest zbiorcze wypełnianie ankiet przez uczniów w ramach lekcji informatyki lub potraktowanie ankiety jako formy zadania domowego (wtedy wypełnianie przebiega dużo szybciej i potrzebne dane możemy zebrać nawet w ciągu jednego, dwóch dni).
Lider rowerowy zarządzający kartą szkoły ma możliwość zweryfikowania danych wpisanych do ankiet i wykreślenia z niej wpisów błędnych oraz niepoważnych (dane wprowadzone przez ankietowanych wymagają zatwierdzenia przez lidera).
Ogólnie rzecz biorąc, jakość zebranych danych jest pochodną liczby osób, które wypełnią indywidualne ankiety. Im większa będzie badana próba, tym lepiej. Zakłada się jednak, że nie powinno być to mniej niż 10-20% uczniów. Bardzo ważne jest, żeby próba była losowa, tzn. żeby były to przypadkowo dobrane osoby, np. całe klasy, a nie głównie praktykujący już szkolni rowerzyści, bo wtedy dostalibyśmy mocno zafałszowane wyniki.

Pytania ankietowe wraz z komentarzem

  1. Wiek
  2. Płeć
    Pytanie 1 i 2 służy analizie odpowiedzi w podziale na kategorie wiekowe oraz na płeć. Na tej podstawie można na przykład wywnioskować, kto najczęściej dojeżdża rowerem, wskazać grupy, z którymi praca może dać największe efekty, wskazać grupy, dla których powinno się dokładniej przemyśleć strategię zachęcania do korzystania w roweru.
  3. Jaki jest kod pocztowy twojego miejsca zamieszkania? Jak daleko masz z domu do szkoły (do pomocy użyj mapy)?
    Rower jako pojazd jest najszybszy względem innych środków transportu na dystansie ok. 4 km. Potencjalnie najbardziej skłonni do zmiany zachowań transportowych powinni być ankietowani, którzy mieszkają 1- 4 km od szkoły. Dystans do 1 km chętniej pokonywany jest pieszo. Powyżej 4 km rower zaczyna tracić swoją popularność. Kod pocztowy pozwoli wyznaczyć dość precyzyjnie obszary zamieszkania uczniów, którzy mogliby z dużym prawdopodobieństwem dojeżdżać do szkoły rowerem.
  4. Jak najczęściej podróżujesz do szkoły?
    To podstawowy parametr określający początkowy podział zadań przewozowych (tzw. modal split) w szkole. Dzięki niemu zbadany zostanie punkt wyjściowy, a po realizacji rowerowego planu mobilności będzie możliwe określenie skuteczności podjętych działań oraz przeprowadzenie ewaluacji.
  5. Co jest głównym powodem, że podróżujesz w ten sposób?
    Dzięki temu pytaniu będzie można określić, co jest powodem negatywnych bądź pozytywnych zachowań komunikacyjnych. Rowerzyści wskażą potencjalne zalety, które mogą zostać wykorzystane do przekonania innych.
  6. Jakie są główne przeszkody w poruszaniu się rowerem do szkoły?
    Określenie utrudnień i ich eliminowanie to najlepsza metoda na tworzenie warunków dla następnych potencjalnych rowerzystów. Ważne, aby zwrócić uwagę na odpowiedzi wskazane przez rowerzystów i przez niejeżdżących rowerami. Jeśli pojawią się duże różnice, za bardziej wiarygodne należy przyjąć odpowiedzi rowerzystów.
  7. Jak długo trwa twoja podróż z domu do szkoły?
  8. Jak długo trwa twoja podróż ze szkoły do domu?
    Wybór środka transportu najczęściej jest pragmatyczny – decydujemy się nań albo ze względów finansowych, albo czasowych. Rower w mieście pozwala przebyć średnio dystans 12 kilometrów w ciągu godziny. Jeśli ktoś korzysta z innych środków transportu, a traci więcej czasu (np. poprzez stanie w korkach), może to być ważny argument do zmiany przyzwyczajeń. Czas podróży z domu do szkoły i ze szkoły do domu może się różnić z wielu powodów – np. w szczycie porannym są w danym miejscu większe korki i dojazd samochodem nie jest konkurencyjny dla roweru. Dodatkowo rower zapewnia w miarę stały czas dojazdu niezależnie od korków – wszystkie różnice czasowe pomiędzy podróżą z i do szkoły mogą służyć jako argument do zmiany przyzwyczajeń transportowych.
  9. Czy byłbyś skłonny dojeżdżać rowerem do szkoły?
    Deklaracja pozwala określić liczbę potencjalnych nowych rowerzystów.
  10. Jak sądzisz, co zachęciłoby Ciebie i Twoich znajomych do korzystania z roweru w podróży do szkoły?
    Ostatnie pytanie pozwoli określić, czy aby zwiększyć liczbę osób dojeżdżających rowerem do szkoły, wymagana jest poprawa warunków wewnętrznych (np. budowy parkingu rowerowego, poprawy jego standardu przez np. dodanie zadaszenia, wymianę rodzaju stojaków, ustawieniu w bezpieczniejszym miejscu), czy jest to związane z warunkami zewnętrznymi (np. brak komfortowych tras dojazdowych). Określenie barier jest kluczowe dla pracy nad poprawą sytuacji.

Modal split szkoły

Modal split (inaczej podział zadań przewozowych) szkoły jest niczym innym jak wskazaniem, jaki procent uczniów dojeżdża dziś do szkoły jakim środkiem transportu. Udziały poszczególnych podróży przestawiane są w postaci wykresu kołowego, który generuje się w sposób automatyczny po wypełnieniu przez uczniów ankiet (im większa pula uczniów wypełni ankiety, tym wykres jest bardziej wiarygodny). Jest to kluczowy wskaźnik dla określenia aktualnej sytuacji w szkole. Działanie audytowe ma bowiem za zadanie zmianę modal split tak, aby procentowy udział dojazdów rowerem wzrósł. Powtórzenie badania po wprowadzeniu zmian usprawniających da jednoznaczną odpowiedź na pytania, czy były one skuteczne i w jakim stopniu.

Mapa Rowerowej Mobilności

Po wypełnieniu ankiety dla uczniów na stronie internetowej projektu system wygeneruje mapę okolicy szkoły, na której naniesione będą miejsca, z których uczniowie dojeżdżają. W istocie każda osoba wypełniająca ankietę oznacza samodzielnie na mapie swoje miejsce zamieszkania, a system prezentuje te informacje na jednej zbiorczej mapie. Mając zobrazowane na mapie miejsca koncentracji źródeł podróży, bardzo łatwo jest zidentyfikować najważniejsze korytarze komunikacyjne, którymi mogliby dojeżdżać do szkoły potencjalni rowerzyści, oraz określić, jakie bariery wymagają tam ewentualnie likwidacji, aby tak było.

<
>
"Rowerowa Szkoła - zintegrowany program edukacyjny na rzecz promocji komunikacji rowerowej oraz kształtowania proekologicznych zachowań komunikacyjnych wśród dzieci i młodzieży w miastach" Projekt realizowany jest ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we współpracy z Krajową Radą Beżpieczeństwa Ruchu Drogowego. Posiada rekomendację przewodniczącej Parlamentarnej Grupy Rowerowej - posłanki Ewy Wolak.
Dolnosląska edycja sponsorowana jest przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu