back
login:   haslo:   przypomnij dane

Sporządzenie planu poprawy rowerowej mobilności

15 kwietnia 2015

Plan poprawy mobilności dla szkoły składa się z dwóch elementów: planu naprawczego dla szkoły (czyli budynku szkoły i terenu do niej przylegającego) oraz dla otoczenia szkoły (fragmentu miasta wokół szkoły, który zamieszkują jej uczniowie).

Plan naprawczy dla szkoły (plan „roweryzacji” szkoły)

Stan istniejący

Określenie stanu istniejącego jest kluczowe, aby zidentyfikować mocne strony oraz bariery dla wykorzystania roweru jako środka transportu do szkoły. Na potrzeby rowerowego planu mobilności należy wykonać ankietę wśród uczniów oraz kadry kierowniczej, a także przeanalizować warunki lokalne: w szkole, na jej terenie. Plan dla szkoły wynika bezpośrednio z wyników ankiety dla szkoły przeprowadzonej przez nauczyciela – lidera rowerowego. Należy skorzystać z komentarzy do ankiety i zapoznać się z punktacją. Pytania, w których szkoła uzyskała wynik mniejszy od maksimum, są prostym wskazaniem, co należy poprawić. Dodatkowe informacje do planu naprawczego zawarte są również w ankiecie dla uczniów: uczniowie w ankiecie wskazują, co w szkole – w ich odczuciu – przeszkadza dojeżdżać na rowerze (np. brak bezpiecznego parkingu, przechowalni, trudny dostęp do niej itp.). Zautomatyzowana ankieta składa się z 10 pytań, których analiza będzie pomocna podczas całej pracy nad rowerowym planem mobilności – zarówno przy audycie szkoły, jak i otoczenia.

Sporządzenie planu naprawczego

Na podstawie odpowiedzi lidera w ankiecie dla szkoły przyznawane są punkty, które zdecydują o przyznaniu szkole Certyfikat Szkoły Przyjaznej Rowerom. Po określeniu, w którym przedziale znajduje się szkoła, należy wybierać zbiór działań wskazany w zestawie pytań do lidera, który umożliwi awansować o jedną pozycję. Dobrane działania powinny w maksymalnym możliwym stopniu wpisywać się w odpowiedź na pytanie numer 11 i 7 ankiety skierowanej do uczniów. Dzięki temu podejmiemy działania najbardziej oczekiwane przez potencjalnych użytkowników (wyeliminujemy bariery/wprowadzimy udogodnienia), a szkoła będzie coraz bardziej przyjazna rowerzystom.

Plan naprawczy otoczenia szkoły („roweryzacji” jej otoczenia)

Faza: opis i analiza stanu istniejącego

Bazą do opracowania planu naprawczego dla szkoły są dane z ankiety dla uczniów i powstała w wyniku jej wypełnienia mapa otoczenia szkoły. Analiza danych z ankiet pozwoli określić liczbę uczniów potencjalnie chętnych do dojeżdżania rowerem do szkoły. Usytuowanie szkoły na mapie wraz z obszarami zamieszkania (punkty koncentracji) umożliwi zaś wyznaczenie najważniejszych korytarzy pod kątem poruszania się rowerem i zidentyfikowanie największych barier dla rowerzystów.
Kluczowym elementem do zobrazowania stanu wyjściowego dla danej palcówki jest mapa rowerowej obsługi szkoły. Kroki potrzebne do sporządzenia przestawiają się następująco:

  • Krok 1. Selekcja informacji pod kątem przydatności:
    Z pytania nr 3 do dalszej analizy należy wybrać miejsca zamieszkania oddalone od szkoły od 1 do 4 km. To na tym dystansie rower jest najczęściej konkurencyjny względem innych środków transportu (jeżeli ktoś mieszka zbyt daleko lub zbyt blisko, mało prawdopodobne jest, e będzie dojeżdżał na rowerze).
  • Krok 2. Analiza deklaracji co do chęci jazdy rowerem:
    Z ankiet wybranych w kroku 1. należy wybrać odpowiedzi „tak” w pytaniu nr 10. Deklaracja chęci dojeżdżania rowerem do szkoły jest bardzo ważna dla określenia liczby potencjalnych rowerzystów. Nie należy jej jednak traktować jako parametru ostatecznego. Jeśli liczba deklaracji będzie bardzo wysoka, może to oznaczać, że konieczne jest jej ograniczenie, ponieważ często w badaniach ankietowych deklaracje są wyższe niż stan faktyczny. Dzieci i młodzież mogą też szybko zmieniać swoje preferencje (ci, którzy nie deklarowali chęci używania roweru, mogą pod wpływem rówieśników zmienić swoje preferencje, natomiast ci, którzy byli chętni, mogą nie zacząć nigdy jeździć z uwagi np. na sprzeciw rodziców).
  • Krok 3. Wyznaczenie korytarzy komunikacji rowerowej:
    Obszary zamieszkania (obszary największej koncentracji „niebieskich ludzików”) należy połączyć ze szkołą korytarzami komunikacji rowerowej, po których poruszają się i potencjalnie mogliby poruszać się rowerzyści. Mogą to być ulice, parki, tereny nadrzeczne i wszystkie inne, po których jest możliwe poruszanie się rowerem. Dodatkowo na mapie powinny pojawić się istniejące drogi rowerowe oraz strefy ruchu uspokojonego. Najważniejsze, aby korytarze wyznaczały możliwie krótkie trasy pomiędzy obszarami zamieszkania a szkołą. Wiadomo z badań, że jeżeli wydłużenie drogi przy poruszaniu się trasą rowerową wynosi ponad 120% w stosunku do najkrótszej możliwej drogi, rowerzyści nie będą z takiej trasy korzystać.
  • Krok 4. Określenie barier:
    Na mapę z korytarzami komunikacji rowerowej należy nanieść bariery wskazane odpowiedzi m) w pytaniu nr 7 oraz inne, które wynikają z analizy warunków jazdy panujących na wyznaczonych ciągach komunikacyjnych (np. jedyny korytarz z danego rejonu zamieszkałego przez uczniów prowadzi ruchliwą ulicą – zatem barierą jest zbyt duży ruch samochodowy).

Uwaga! Należy pamiętać, że są to ogólne wytyczne dla całego kraju i w zależności od lokalnych uwarunkowań (np. obszary wiejskie/duże miasta) mogą wymagać indywidualnej analizy i korekty powyższych założeń. Na każdym etapie realizacji rowerowego planu mobilności do dyspozycji lidera rowerowego pozostanie organizator projektu – u niego można otrzymać wsparcie merytoryczne również przy analizie danych z ankiet.

Faza: sporządzenie planu naprawczego – wskazania do zmian w otoczeniu szkoły

  • Krok 5. Zaplanowanie tras rowerowych
    Na mapie rowerowej obsługi szkoły wykonanej w poprzednim punkcie należy zaplanować trasy rowerowe łączące obszary koncentracji zamieszkania ze szkołą. Przez trasy rowerowe rozumie się różne rozwiązania techniczne, po których rowerzyści mogą poruszać się w wygodny i bezpieczny sposób (np. drogi rowerowe, ulice o ruchu uspokojonym, pasy rowerowe, drogi niepubliczne prowadzące przez tereny zielone). Trasy wyznaczamy w oparciu o mapę z korytarzami komunikacji rowerowej. Różnica między korytarzami komunikacji rowerowej a trasami polega wyłącznie na tym, że korytarze odnoszą się do stanu istniejącego (na korytarzach występują bariery), a trasy do stanu docelowego (stan docelowy po likwidacji barier). Korytarze zmieniają się w trasy, gdy wprowadzając udogodnienia, zlikwidujemy bariery.
    Wskazówka: dla dużych obszarów zamieszkania należy przeanalizować odpowiedź f) i m) w pytaniu nr 7. Dzięki temu powinny zostać określone bariery. To ich eliminacja powinna wpłynąć na poprawę warunków dojazdu rowerem do szkoły, a tym samym zwiększyć liczbę rowerzystów. Wyniki należy porównać z odpowiedziami a) i d) w pytaniu nr 11.

    Podstawowe zasady tworzenia tras rowerowych:
    Na podstawie wniosków z poprzedniego punktu należy zdefiniować oczekiwania względem tras rowerowych, aby ułatwić dojazd do szkoły na rowerze. Konkretne rozwiązania powinny zostać wybrane na podstawie następujących zasad:
    • Przy ruchliwych jezdniach z prędkością większą niż 50 km/h, z kilkoma pasami ruchu najlepszym rozwiązaniem jest budowa wydzielonej drogi rowerowej.
    • Przy jezdniach z jednym pasem ruchu w każdym kierunku o prędkości do 50 km/h najlepszym rozwiązaniem są zazwyczaj pasy rowerowe na ulicy.
    • Przy ulicach o ruchu uspokojonym, tj. do 30 km/h, nie ma potrzeby wydzielać żadnej trasy rowerowej – rowerzyści powinni poruszać się razem z samochodami po ulicy. Aby było to bezpieczne, ograniczenie prędkości na takich ulicach powinno zostać wymuszone poprzez fizyczne środki uspokojenia ruchu (małe ronda, „esowanie” toru jazdy, wyniesione skrzyżowania, progi spowalniające itd.).
  • Krok 6. Spisanie planu naprawczego dla szkoły:
    Plan naprawczy jest niczym innym jak spisaną w punktach listą działań, których realizacja zamieni obecne korytarze komunikacji rowerowej z istniejącymi barierami dla ruchu (bariery zidentyfikowane były podczas analizy stanu istniejącego) w trasy przyjazne rowerzystom. Działaniom do wykonania należy nadać kategorie pilności i ważności (najpilniejsze są rozwiązanie związane z aktualną potrzebą poprawy bezpieczeństwa, np. spowolnienie ruchu przy szkole, wyznaczenie czytelnego przejazdu rowerowego w miejscu, gdzie ruch rowerowy przecina jezdnię); ważne zaś są rozwiązania, które mogą wygenerować potencjalnie największy efekt, np. wybudowanie drogi rowerowej łączącej szkolę z osiedlem, gdzie mieszka duża liczba uczniów).

Wdrażanie rowerowego planu mobilności

W momencie, kiedy mamy już gotowy rowerowy plan mobilności w postaci planu naprawczego dla szkoły i dla otoczenia, możemy zacząć zabiegać o to, żeby został on wcielony w życie. W praktyce plany są listą postulatów, których adresatem są władze gminy (miasta), na której terenie znajduje się placówka. Tylko część działań naprawczych z listy zawartej w planie dla szkoły dyrekcja szkoły jest w stanie zrealizować samodzielnej. Poważne zmiany w szkole zależą od dodatkowych funduszy, a zmiany w otoczeniu w ogóle formalnie od dyrekcji nie zależą. Nie oznacza to jednak, że szkoła jako społeczność nie może mieć na ich zaistnienie wpływu. Wręcz przeciwnie, istnieje wiele przypadków, kiedy szkole udaje się wpływać na swoje najbliższe otoczenie. Zależy to od determinacji, umiejętności znajdywania sojuszników i dobrego wykorzystania doświadczeń innych (porady dotyczące tego zagadnienia dostępne są na stronie serwisu www.rowerowaszkola.pl).

Podstawowe zalecenia, „jak zmienić rzeczywistość”

Po pierwsze, należy swoje postulaty zgłosić do właściwego adresata w urzędzie, w przypadku zmian infrastrukturalnych do jednostki zarządzającej ruchem – bo tam podejmowane są decyzje dotyczące organizacji ruchu. To krok bardzo ważny, bo inaczej władze nie będą miały świadomości istnienia tych konkretnych potrzeb i problemów.
Żeby zwiększyć szansę na realizację zgłoszonych postulatów, warto jest szukać dla naszych starań sojuszników. Poleca się nawiązanie kontaktu z:

  • Lokalną radą osiedlowej, która zna procedury i np. może pomóc przy realizacji wniosku,
  • Radą miejską, w której kompetencjach leży między innymi uchwalanie budżetu,
  • Radnymi z okolicy, którzy mogą dać projektowi zmian swoje poparcie polityczne,
  • Lokalną organizacją rowerową – aktywiści rowerowi zabiegają często o poprawę warunków jazdy rowerem, znają zatem procedury i mogą pomóc w realizacji wniosku.

W przypadku oporu i trudności w realizacji naszych planów naprawczych można rozważyć też wywieranie nacisku na władze, np. poprzez akcje w przestrzeni publicznej z udziałem dzieci i rodziców, które byłyby atrakcyjne dla mediów. Bardzo ważne jest zdobycie dla naszego projektu rowerowego poparcia opinii publicznej.
Życzymy powodzenia w staraniach!
Na każdym etapie realizacji rowerowego planu mobilności jesteśmy do usług, jeśli chodzi o wskazówki i porady.

<
 
"Rowerowa Szkoła - zintegrowany program edukacyjny na rzecz promocji komunikacji rowerowej oraz kształtowania proekologicznych zachowań komunikacyjnych wśród dzieci i młodzieży w miastach" Projekt realizowany jest ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we współpracy z Krajową Radą Beżpieczeństwa Ruchu Drogowego. Posiada rekomendację przewodniczącej Parlamentarnej Grupy Rowerowej - posłanki Ewy Wolak.
Dolnosląska edycja sponsorowana jest przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu